Mowa zależna i niezależna w języku włoskim

wpis w: Gramatyka, Poziom zaawansowany | 0

Tym razem temat wpisu został wybrany głosowaniem w grupie Po Prostu Włoski – Parliamo italiano 🙂 Mowa zależna i niezależna w języku włoskim najczęściej pojawia się w książkach na zaawansowanych poziomach, ale niektóre podstawowe zasady warto znać nawet jeśli nie jesteśmy jeszcze na bardzo wysokim poziomie. Właśnie w taki sposób spróbuję przedstawić zasady, żeby osoby mniej zaawansowane też mogły bez problemu coś z tej lekcji wynieść.

Czym jest mowa zależna i niezależna?

Dla tych, którzy nie lubią nazywać rzeczy po imieniu w gramatyce krótkie przypomnienie czym jest mowa zależna i niezależna, jak zwykle na przykładzie.

Mowa zależna:

Ona mówi, że masz rację.

Mowa niezależna:

Ona mówi: Masz rację”.

A teraz zobaczmy co się dzieje w języku włoskim.

Konstrukcja mowy zależnej

Tak jak w wielu językach, również w języku włoskim występuje następstwo czasów w mowie zależnej, czyli cofamy się o czas do tyłu w stosunku do czasu użytego w mowie niezależnej (chociaż zobaczymy w dalszej części wpisu, że nie zawsze tak jest).

Zmianie ulegają również podmioty, określenia czasu i miejsca, przymiotniki wskazujące i dzierżawcze itp.

Zacznę właśnie od listy tych elementów, które się zmieniają ponieważ to jest dość ważne i przyda nam się w dalszej części artykułu.

Zmiana zaimków osobowych (podmiotów) i dzierżawczych

io, tu, lui, lei, Lei –> lui, lei

noi, voi, loro –> loro

mio, tuo, suo –> suo

nostro, vostro, loro –> loro

np.

Ti telefono più tardi” –> Ha detto che gli/le telefona più tardi.

“Maria, vai da tua madre stasera?” –> Ho chiesto a Maria se va da sua madre stasera.

Zmiana zaimków wskazujących i przysłówków miejsca

questo –> quello

qui –> lì

qua –> là

np. Questa non è la mia penna” –> Dice che quella non è la sua penna.

Zmiana przysłówków czasu

oggi –> quel giorno

stamattina –> quella mattina

domani –> il giorno dopo

fra una settimana –> la settimana dopo/seguente/successiva

ieri –> il giorno prima/precedente

ieri sera –> la sera prima

un’ora fa –> un’ora prima

tre giorni fa –> tre giorni prima

tra poco –> poco dopo

ora –> allora, in quel momento

poco fa –> poco prima

np. Stasera vado al cinema” –> Ha detto che quella sera andava al cinema.

Pytania w mowie zależnej

Często słyszę w pytaniach che i to jest błąd!

Pytania w mowie zależnej zawsze są wprowadzane przez se (jeśli pytanie nie zaczyna się od zaimka pytajnego)

Ha chiesto: “Sai la risposta?” –> Ha chiesto se sapeva la risposta.

Ha chiesto: “Che ore sono?” –> Ha chiesto che ore erano. (tutaj nie dodajemy se)

 

Zamiana czasowników w mowie zależnej gdy mowa o przeszłości

Powtórzę jeszcze raz to co w nagłówku: gdy mowa o przeszłości to cofamy się o jeden czas do tyłu. Mam na myśli sytuacje, w których to co jest przekazywane dotyczyło przeszłości lub działo się w przeszłości. W takich sytuacjach główne zdanie będzie w czasie przeszłym (passato prossimo, imperfetto, passato remoto), natomiast zdanie podrzędne będzie ustalone według schematu:

indicativo presente –> indicativo imperfetto

Ha detto: “Devo andare” –> Ha detto che doveva andare.

 

passato prossimo –> trapassato prossimo

Ha detto: “Ho studiato molto oggi” –> Ha detto che aveva studiato molto quel giorno.

 

passato remoto –> trapassato prossimo

Ha detto: “Da piccola viaggiai molto con i miei genitori” –> Ha detto che da piccola aveva viaggiato molto con i suoi genitori.

 

futuro –> condizionale composto

Da piccola diceva: “Da grande farò la maestra” –> Da piccola diceva che avrebbe fatto la maestra.

 

condizionale –> condizionale composto

Ha detto: “Vorrei tornare a casa” –> Ha detto che sarebbe voluto tornare a casa.

 

imperativo –> infinito semplice + DI

Ha gridato: “Torna subito” –> Ha gridato di tornare subito

Jak widzisz, na liście nie ma wszystkich możliwych czasów. Warto tu zaznaczyć, że kilka z nich w ogóle się nie zmienia, nigdy:

imperfetto, trapassato prossimo, congiuntivo imperfetto i trapassato pozostają bez zmian

 

Zamiana czasowników w mowie zależnej gdy mowa o teraźniejszości lub przyszłości

Jeżeli akcja, o której mowa jeszcze się nie wydarzyła lub dotyczy teraźniejszości lub przyszłości to nie należy zmieniać czasów. Samych czasów! Podmioty i inne słówka ulegają zmianie zgodnie z zasadami.

Zobaczmy kilka przykładów:

Anna dice: “Il cane abbaia” –> Anna dice che il cane abbaia.

Ola dice: “Oggi studierò il discorso diretto” –> Ola dice che oggi studierà il discorso diretto.

Lei domani mi dirà: “Sono stata al cinema oggi” –> Lei domani mi dirà che è stata al cinema quel giorno.

 

Zamiana trybu na congiuntivo w mowie zależnej

I tu zaczyna się część dla bardziej zaawansowanych, bo wkraczamy już w temat użycia trybu congiuntivo.

Z czego bierze się konieczność użycia tego trybu w mowie zależnej? Z tego, że nie musimy używać tylko czasownika dire żeby coś przekazać. Możemy użyć też takich czasowników jak: chiedere, credere, pensare, ritenere, itp. Jeżeli czasownik, jakiego używamy wymaga congiuntivo to właśnie w ten sposób powinniśmy zamienić czasowniki:

indicativo presente –> congiuntivo imperfetto

Paolo ha chiesto: “Devi andare a casa?” –> Paolo ha chiesto se dovesse andare a casa.

 

passato prossimo / passato remoto –> congiuntivo trapassato

Paolo ha chiesto: “Sei tornata tardi a casa?” –> Paolo ha chiesto se fosse tornata tardi a casa.

 

imperativo –> congiuntivo presente/imperfetto

Paolo dice: “Andatevene” –> Paolo ordina che se ne vadano. (congiuntivo presente bo akcja dotyczy teraźniejszości)

Paolo ha detto: “Andatevene” –> Paolo ha ordinato che se ne andassero. (congiuntivo imperfetto bo akcja dotyczy przeszłości)

Podobnie tutaj, tak jak pisałam wcześniej, nie zawsze zachodzi potrzeba zmiany czasów. W tym przypadku, jeżeli akcje dotyczą teraźniejszości to zamieniamy po prostu tryb, bez zmiany czasu. Czyli np.

Anna dice: “L’italiano è facile” –> Anna pensa che l’italiano sia facile.


 

Jeżeli macie jeszcze jakieś pytania to śmiało! Albo tu w komentarzach, albo na grupie 😉 Tam też jestem cały czas i czuwam 😉

Udostępnij

Przeczytaj także:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.