Passato prossimo czy imperfetto – kiedy który stosować?

wpis w: Gramatyka, Poziom średni | 0

Passato prossimo czy imperfetto? Problematyczny, długi temat, o którym mówiłam raz podczas live’a, ale według mnie zasługuje na oddzielny wpis, więc oto i on 🙂 Omówię tutaj różnicę w stosowaniu tych dwóch włoskich czasów przeszłych.

Passato prossimo

Nazwę passato prossimo dosłownie tłumaczy się na czas przeszły bliski i najprościej jest zapamiętać, że używa się go do czynności zakończonych (dokonanych), ale też jednorazowych.

Oggi ho mangiato la pasta dzisiaj jadłem/am makaron

Użyjemy go też dla wielu czynności wykonanych po sobie, każdej dokonanej:

Sono entrato e ho acceso la luce – wszedłem i włączyłem światło

Passato prossimo używa się również, żeby mówić o czynności zakończonej, która trwała przez jakiś czas lub od…do… Należy szczególnie na to zwrócić uwagę, ponieważ w tej sytuacji w języku polskim używa się czasowników niedokonanych

Ho studiato per tre ore – uczyłem/am się przez trzy godziny

Oggi ho lavorato dalle 8 alle 14 – dzisiaj pracowałem/am od 8 do 14

W związku z tym, warto zapamiętać też pewne słowa, z którymi będzie użyty passato prossimo:

dalle… alle… / da… a… – od… do…

per… (per un’ora, per una settimana, ecc.)przez… (przez godzinę, przez tydzień, itd.)

… scorso (la settimana scorsa, il mese scorso, l’anno scorso) – ubiegły… (w ubiegłym tygodniu, w ubiegłym miesiącu, w ubiegłym roku)

tutto il giorno – cały dzień itp.

quando – kiedy

Używamy passato prossimo też jeśli określamy akcję, która przerwała inną lub wydarzyła się podczas trwania innej, np.:

Quando ero a Roma, ho visitato il Colosseo. – kiedy byłem w Rzymie, zwiedziłem Koloseum

Mi hai chiamato mentre guardavo un film. – zadzwoniłeś do mnie kiedy oglądałem film

Coś co rzadko występuje w książkach to informacja o możliwości użycia passato prossimo dla powtarzanych czynności, które jednak nie były regularne lub naszym zwyczajem:

Quest’anno ho fatto molte gite w tym roku byłam na wielu wycieczkach

Było kilka wycieczek, więc mamy akcję powtórzoną, ale to czysta informacja o czymś, co robiłam w tym roku. Nie ma tu informacji, że robiłam to regularnie, ani że taki miałam zwyczaj.

Imperfetto

Użyjemy imperfetto jeśli mówimy o akcji powtarzanej regularnie w przeszłości, np:

Al liceo facevo sempre colazione al bar – w liceum zawsze jadałam śniadanie w barze

albo o takich czynnościach, które dzieją się jednocześnie np:

Mentre mangiavo, leggevo il giornale. – kiedy jadłem, czytałem gazetę

Trochę mniej intuicyjne jest użycie imperfetto dla czynności, które były nieskończone w konkretnej chwili przeszłości, np.

Ieri a quest’ora dormivo – wczoraj o tej porze spałem (akcja spania nie jest skończona)

W związku z tym, warto zapamiętać też pewne słowa, z którymi będziemy używać imperfetto:

mentre – podczas

quando – kiedy

Imperfetto w mowie często też zastępuje tryb congiuntivo, ale o tym napiszę dokładniej innym razem, przy okazji omawiania właśnie congiuntivo.

Mówienie o emocjach, pogodzie i samopoczuciu

Zazwyczaj w książkach do włoskiego gdy jest wprowadzana różnica między passato prossimo imperfetto pojawia się informacja, że gdy mówimy o emocjach, pogodzie i samopoczuciu używa się imperfetto. To prawda, ale nie zawsze! Dlatego jest tu oddzielny akapit tylko na ten temat 🙂

Możemy użyć obu czasów, zarówno żeby mówić o emocjach i samopoczuciu, jak i o pogodzie. Trzeba rozróżnić czy opisywana przez nas sytuacja była przejściowa, czy nie. Spójrzmy na te przykłady:

Ieri sono stata male.

Ieri stavo male.

Oba zdania odnoszą się do mojego wczorajszego samopoczucia. Różnica jest taka, że w pierwszym przypadku chodzi o to, że źle się poczułam, a w drugim, że źle się czułam (przez cały dzień).

To samo jeśli chodzi o emocje:

Ho avuto paura – przestraszyłam się

Avevo paura – bałam się

W tym przypadku akurat język polski nam pomaga bo całkiem inaczej się to tłumaczy. Jeszcze jeden przykład:

Da piccolo mi piaceva andare al mare – jako dziecko lubiłem jeździć nad morze

Il viaggio in Giappone mi è piaciuto molto – bardzo mi się spodobała podróż do Japonii.

Więc używamy imperfetto jeśli opisujemy “tło”, czyli to co się działo i jak było, a nie co się stało (do tego mamy passato prossimo).

Przykład:

All’inizio pioveva ed ero triste, ma poi è uscito il sole e mi sono sentita meglio – na początku padał deszcz i byłam smutna, ale potem wyszło słońce i poczułam się lepiej

Czasowniki modalne w czasach przeszłych

Tutaj sytuacja jest trochę inna – uzyskamy dwa różne komunikaty, w zależności od użytego czasu.

Dla przypomnienia, czasowniki modalne to potere, volere i dovere.

Jeżeli używamy ich w czasie passato prossimo to znaczy, że np. chcieliśmy coś zrobić i zrobiliśmy to. Zgodnie z zasadami – passato prossimo dla wydarzeń dokonanych. Z kolei gdy użyjemy imperfetto to wiemy tylko, że chcieliśmy coś zrobić, ale nie wiadomo czy zrobiliśmy to czy nie. Ok, ok, wiem, że to dziwnie brzmi, spójrz na przykład:

Sono uscito presto perché dovevo incontrare un amico.

Sono uscito presto perché ho dovuto incontrare un amico.

W pierwszym przypadku dowiadujemy się, że ten ktoś wyszedł wcześniej bo miał się spotkać z kolegą, ale nie wiemy czy faktycznie doszło do tego spotkania. Równie dobrze mógłby potem dodać, że niestety nie dotarł na spotkanie bo zepsuł mu się samochód. W drugim przypadku natomiast wiemy, że do tego spotkania doszło.

Sapere i conoscere w czasach przeszłych

Podobnie jak było z emocjami i samopoczuciem, tu też mamy dwa różne znaczenia i różne tłumaczenia na polski w zależności od użytego czasu.

Gdy używamy imperfetto opisujemy stan mówcy, tzn. opisujemy jego wiedzę lub niewiedzę na dany temat, np.

Sapevi che usciamo insieme? No, non lo sapevo. – wiedziałeś, że spotykamy się? Nie, nie wiedziałem tego.

Conoscevo già sua sorella –  Znałem już jego siostrę.

Używając passato prossimo opisujemy akcję dowiadywania się lub poznawania np.

L’ho saputo da lei – dowiedziałem się tego od niej

L’ho conosciuta l’anno scorso – poznałem ją w ubiegłym roku

Jeśli o czymś zapomniałam lub masz problem z jakimś konkretnym zdaniem to nie wahaj się, tylko napisz do mnie lub zostaw komentarz 😉

Możesz być zainteresowany moimi produktami:

Infografika Indicativo imperfetto
Infografika Indicativo imperfetto
Infografika, która przeniesie Cię do przeszłości... Poznaj lub przypomnij sobie strukturę gramatyczną i zastosowania czasu Imperfetto oraz konstrukcji Trapassato Prossimo. Rewelacyjna pomoc do nauki i wstęp do zagadnienia - Passato Prossimo czy Imperfetto? Przystępnie przedstawione informacje, okraszone rysunkami sprawią, że korzystanie z tej rysunkowej notatki będzie dla Ciebie czystą przyjemnością.
brak ocen 7,00 7,50  Wybierz opcje
participio passato
Infografika Participio passato
Masz problem z nieregularną odmianą imiesłowu przymiotnikowego (participio passato)? Nie pamiętasz, które czasowniki są nieregularne? Dzięki tej infografice to nie będzie już problemem. Przyjemna oprawa graficzna i ilustracje ułatwią budowanie skojarzeń i zapamiętanie treści. Zastosowanie papieru Synaps XM sprawia, że infografika jest bardzo wytrzymała i odporna na zachlapania, zabrudzenia oraz rozdarcia. format: A4 papier: Synaps XM gramatura: 135 gsm
7,00  Dodaj do koszyka
Infografika Passato Prossimo czy Imperfetto?
Infografika Passato Prossimo czy Imperfetto?
Nie wiesz, kiedy użyć Passato Prossimo, a kiedy Imperfetto? Dzięki tej infografice już nigdy nie będziesz mieć z tym problemów! Znajdziesz tutaj: - wynotowane najczęstsze użycia tych czasów; - słówka do zapamiętania, które pomogą Ci wprowadzić daną konstrukcją; - przykładowe zdania przy użyciu tych czasów wraz z tłumaczeniami, by pokazać Ci różnicę w ich zastosowaniu; - przystępnie wytłumaczone zasady, dzięki którym raz na zawsze zapamiętasz i zrozumiesz, kiedy użyć Passato Prossimo, a kiedy Imperfetto.

7,00 7,30  Wybierz opcje
Paczka czasowników
Paczka czasowników
Zebrane w jednym miejscu infografiki, które poruszają temat włoskich czasowników. Po co taka paczka? Po to, żeby nie przeoczyć żadnej infografiki oraz żeby nie musieć przeglądać kilka produktów skoro masz wszystko tutaj. Oczywiście możesz poznać szczegóły klikając w poszczególną infografikę. format: A4 papier: Synaps XM gramatura: 135 gsm Zawartość paczki:
brak ocen 59,00  Czytaj dalej

 

 

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.